باوکی زوبێر

بسم الله‌ الرحمن الرحیم
پێشه‌کی وه‌رگێر:_

سوپاس وستایش بۆخوای په‌روه‌رده‌گار سه‌لات وسه‌لام برژێ له‌ سه‌رگیانی موحه‌مه‌د درودی خوای لێ بێ برایان وخوشکانم ئه‌م بابه‌ته‌ی له‌به‌رده‌ستانه‌ بابه‌تی شێخ (ئه‌بو قه‌تاده‌ی فه‌له‌ستینی) زانای به‌ناوباگ تیایدا باسی ئه‌م کرده‌وه‌ ئیستشهادیانه‌ ئه‌کات که‌ خه‌لک ئه‌م رۆ( به خۆکوژی_ ‌ئینتحاری) ناوی ئه‌به‌ن وبه‌داخه‌وه‌ خه‌لکێ ئاینی خۆی له‌تلفزیوه‌نه‌کانه‌وه‌ وه‌ر ئه‌گرێت وچه‌ند مه‌لایه‌کی خۆفرۆش ئاین فرۆش دێنه‌ سه‌ر تلفزیونه‌کان بۆ ژیانێکی که‌می دونیا فه‌توائه‌ده‌ن که‌ ئه‌م کرده‌وانه‌ی که‌موجاهیدان ئه‌نجامی ئه‌ده‌ن هیچی شه‌رعی نیه‌ وحه‌رامه‌!!! به‌لام له‌م رۆژگاره‌ که‌مێ ماون که‌شانی خۆیان داوه‌ته‌ به‌ر ئه‌م ئیسلامه‌ وه‌له‌وتنی وشه‌ی حه‌ق ناسله‌مێنه‌وه‌ وه‌پاره‌و ومولکی دونیا ساردیان ناکاته‌وه‌ له‌ وتنی وشه‌ی حه‌ق وه‌ئه‌م چه‌ند وشه‌یه‌ی که‌ئه‌ی بینن مشتێکه‌ له‌خروارێکه‌وه‌ ئه‌گینا فتوای زانیانی پێشوو زۆره‌ بهێنینه‌وه‌ وه ئه‌مه‌قسه‌ی خۆم نیه‌ به‌لکوو قسه‌ی ئه‌م زانا به‌رێزه‌یه‌ بۆتانی ئه‌کمه‌وه‌ کوردی هیوادارم تێ بگه‌ن ولێ بگه‌ن وهیوادارم له‌ خوای بالاده‌ست بمان پارێزێت له‌ ئاگری دۆزه‌خ ئامین.

یه‌که‌م :_
{به‌شی خۆ‌کوشتنی مرۆڤی موسلمان }

ئه‌وه‌ی که‌ئاشکرایه‌ خوای گه‌وره‌مرۆڤی موسلمان به‌هه‌مووشێوه‌یه‌ک تاقی ئه‌کاته‌وه‌به‌(خۆشی)و(ناخۆشی) به‌سه‌رهاتن بۆموسلمان بۆدووهۆئه‌گه‌رێته‌وه‌ :_

یه‌که‌م_ تاقی کردنه‌وه‌ :_ خوای گه‌وره‌ ئه‌فه‌رموێت (تاقیتان ئه‌که‌ینه‌وه‌ به‌که‌مێک له‌ {ترس وبرسیه‌تی وبه‌له‌ده‌ست دانی سامان وپاره‌ وبه‌مردنی خه‌لکانی نزیکتان وبه‌له‌ده‌ستدانی به‌روبووم به‌لام موژده‌ به‌ ئه‌وکه‌سانه‌ بده‌ ئارام ئه‌گرن ئه‌وکه‌سانه‌ی توشی ناخۆشی ئه‌بن ئه‌لێن ئێمه‌هه‌مومان هی خوای گه‌وره‌ن بۆلای خوای گه‌وره‌ ئه‌گه‌رێنه‌وه‌} (1)

دووه‌م :_ بۆلێ خۆشبونی گوناهه‌کان یان بۆ به‌رزکردنه‌وه‌ی پله‌ی باوه‌ردارله‌دونیا ورۆژی دوای بۆیه‌پێغه‌مبه‌ر(درودی خوای لێبێت) ئه‌فه‌رموێت (به‌رده‌وام ناخۆشی توشی پیاو یان ئافره‌تی موسلمان ئه‌بێت تاوه‌کو ئه‌گه‌رێته‌وه‌ لای خوای گه‌وره‌ پاک بۆته‌وه‌ له‌گوناه) (2)
بۆیه‌نابێت مرۆڤی باوه‌ردار خۆی بکوژێت بێزار بێت له‌ژیان کاتێک تاقی کردنه‌وه‌ی توش ئه‌بێت وه‌ئه‌بێت ئارام بگرێت ئه‌گه‌ر نا گوناه بارئه‌بێت بۆیه‌ بۆیه‌پێغه‌مبه‌ر(درودی خوای لێبێت) ئه‌فه‌رموێت (کابرایه‌ک ئارامی نه‌گرت له‌سه‌ربرینداریه‌که‌ی خۆی کوشت پاشان خوای گه‌وره‌ فه‌رموی ( حه‌رام بێت له‌سه‌ری بچێته‌ دۆزه‌خ) (3) .

بۆیه‌پێغه‌مبه‌ر(درودی خوای لێبێت) ئه‌فه‌رموێت(ئه‌وکه‌سه‌ی خۆی ئه‌خنکێنێت له‌دونیا له‌ئاگری دۆزه‌خ خۆی ئه‌خنکێنێت وئه‌وکه‌سه‌ی خۆی ئه‌کوژێت له‌ئاگری دۆزه‌خ خۆی ئه‌کوژێته‌وه‌) (4).

وه‌هه‌روها بۆیه‌پێغه‌مبه‌ر (نوێژی له‌سه‌رکه‌سێک نه‌ئه‌کرد ئه‌گه‌ر بێتو ئه‌م که‌سه‌ خۆی بکوژێت) (5).
بۆیه‌زانایان ئه‌فه‌رمون (نابێت نوێژ له‌سه‌رکه‌سێک بکرێت که‌خۆی کوشتبێت له‌به‌رئه‌وه‌ی خه‌لک بترسێت که‌ خۆی نه‌کوژێت ) (6).

به‌لام چه‌ند زانایه‌کی تر ئه‌فه‌رموون له‌وانه‌ (پێشه‌وا خه‌تابی) ئه‌فه‌رموێت ( ئه‌توانرێت نوێژی له‌سه‌ربکرێت وه‌ئه‌م بۆچونه‌ش راسته‌ ) (7) .
بۆیه‌ ‌پێغه‌مبه‌ر(درودی خوای لێبێت) (ئه پارایه‌‌وه‌ بۆئه‌وکه‌سه‌ی که‌ خۆی کوشتبوو) (8) .
بۆیه‌ به‌لگه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ئه‌م که‌سه‌ی خۆی کوشتوه‌ ئه‌چێته‌ژێر ویستی خوای گه‌وره‌ یان لێ خۆش ئه‌بێت یان ئازاری ئه‌دات . بۆمان رون بووه‌ له‌وه‌ی پێشترکه‌هۆی خۆکوشتن ئارام نه‌گرتن بوو له‌سه‌ر ئازاروناخۆشی ژیان بۆیه‌خوای گه‌وره‌ ئاگادارمان ئه‌کاته‌وه‌ له‌خۆکوشتن ،بۆیه‌ ‌پێغه‌مبه‌ر(درودی خوای لێبێت) ئه‌فه‌رموێت (که‌سێک له‌ئێوه‌ خوازیاری مردن نه‌بێت له‌به‌رناخۆشیه‌ک تووشی نه‌بێت به‌لام ئه‌گه‌رهه‌رپاریه‌وه‌با بلێت خوایه‌ئه‌گه‌رژیان باشتره‌ بۆمن ئه‌وابمژیێنه‌ ئه‌گه‌رمردن باشتره‌بۆمن ئه‌وابمرێنه‌ ) (9) ، سه‌یر بکه‌ن چه‌ند جیاوازی تێدایه‌مرۆڤی باوه‌ردارخوازیاری شه‌هیدی بێت له‌پێناوی خواوله‌نێوان خوازیاری مردن به‌ده‌ستی بێ باوه‌ره‌وه‌ .

دووه‌م :_

{به‌شی خۆخزاندنی مرۆڤی موسلمان بۆ مردن له‌به‌ر سه‌رخستنی ئیسلام }

ئه‌وه‌ی له‌زانابه‌رێزه‌کانه‌وه‌ هاتوه‌ ئه‌فه‌رمون مرۆڤی موسلمان بۆی هه‌یه‌ ئه‌توانی خۆی بخاته‌ ناو ناخۆشیه‌وه‌ ئه‌گه‌ر بێتو ببێته‌ هۆی مردنی ئه‌وکه‌سه‌ ئه‌م شته‌ش پێ ئه‌لێن (انغماس) ئه‌گه‌ر بێتو ببێته‌ چاکه‌ی موسلمانان ئه‌وه‌تا پێشه‌وا (موحه‌مه‌د حه‌سه‌ن شه‌یبانی)له‌په‌رتوکی(السیر الکبیر)ئه‌فه‌رموێت (ئه‌گه‌ربێتو یه‌ک موسلمان هێرشی کرده‌ سه‌رهه‌زار له‌بێ باوه‌ران مه‌به‌ستی گورزوشاندن بوو یان مه‌به‌ستی ئه‌وه‌بو موسلمانان هان بدات بۆ ئه‌وه‌ی جورئه‌ت په‌یدا بکه‌ن هێرش بکه‌نه‌ سه‌ربێ باوه‌ران وه‌ئه‌م شته‌ سودی هه‌بێ‌ بۆ موسلمانان یان مه‌به‌ستی ترساندنی بی باوه‌ران بووئه‌مه‌ ئه‌م شوێنه‌ به‌رزه‌یه‌ که‌ خوای گه‌وره ئه‌فه‌رموێت خوای گه‌وره‌ نه‌فس ومالی باوه‌ردارانی کریوه‌ته‌وه‌ وه‌بێجگه‌ له‌م ئایه‌تانه‌ی که‌ خوای گه‌وره‌ باسی ئه‌م شتانه‌ی کردوه‌ که‌مرۆڤی باوه‌ردار هه‌ول ئه‌دات له‌پێناوی خوا)(10) .

وه‌هه‌روها پێشه‌وا (ئیبن خویز مونداد) ئه‌فه‌رموێ (ئه‌گه‌ربێتو یه‌ک له‌موسلمانان هێرشی کرده‌ سه‌ر کۆمه‌لێک له‌بێ باوه‌ران یان یان دزوجه‌رده‌ یان خه‌واریجه‌کان دوو شێوه‌ی هه‌یه‌ _یه‌که‌م _ئه‌گه‌ر زانی یان گومانی برد که‌ له‌کاتی هێرش کردنه‌که‌ ئه‌یان کوژێت وخۆی رزگاری ئه‌بێت ئه‌وا چاکه‌ _دوه‌م_ ئه‌گه‌ر زانی یان گومانی برد که‌ له‌کاتی هێرش کردنه‌که‌ ئه‌کوژرێت به‌لام کارێکی خراپ به‌دوژمانان ئه‌کات یان له‌پاش مردنی ئه‌م کارێکی خراپ له‌سه‌رد دلی دوژمنان به‌جێ ئه‌هێلێت ئه‌وا ئه‌بێت جایزه‌) (11) .

وه‌هه‌روها پێشه‌وا (ئیبن حه‌جر العه‌سقه‌لانی) ئه‌فه‌رموێت (مه‌سه‌له‌ی هێرش کردنی یه‌ک که‌سی موسلمان بۆ کۆمه‌لێک له‌ دوژمنان کۆمه‌لی زانیان رێکن له‌سه‌ر ئه‌م رایه‌ ئه‌گه‌ر بۆ ئه‌مه‌بوو ترس بخاته‌ دلی دوژمنان یان ئازایه‌تی ده‌ربخات یان موسولمانان هان بدات بۆئازایه‌تی ئه‌وا ئه‌بێت به‌لام ئه‌گه‌ر بۆ هه‌وه‌س بێت نابێت به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر ببێته‌ هۆی لاوازی موسلمانان ) (12) .

وه‌هه‌روها پێشه‌وا( ئیبن ته‌یمیه‌ ) ئه‌فه‌رموێت (هه‌رچوار سه‌رمه‌زهه‌به‌که‌ رێکن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌مرۆڤی موسلمان به‌ته‌نیا روبچێت_انغماس_ له‌ناو جه‌رگه‌ی بێ باوه‌ری دوژمن ئه‌گه‌رهاتو بزانێت ئه‌کوژرێت به‌مه‌رجێک باش بێت بۆ موسلمانان ئه‌م کاره‌ی که‌ ئه‌ی کات ) (13) .
وه‌ئه‌م به‌لگانه‌ی که‌ پێشه‌وا به‌رێزه‌کان کردویانه‌ به‌به‌لگه‌ له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ مرۆڤی موسلمان خۆی بخزێنته‌ ناو کۆمه‌لی بێ باوه‌ران ئه‌گه‌ربێتوخۆی تێدا بچێت به‌و مه‌رجانه‌ی که‌ باسمان کرد :_

ئه‌وه‌تا پێشه‌وا موسلیم ئه‌گێرێته‌وه‌له‌ باوکی به‌کرئه‌فه‌رموێت له‌یه‌کێک له‌جه‌نگه‌کان بووم له‌گه‌ل ئه‌بوهوره‌یره‌ بوم (فه‌رموی گوێم له‌پێغه‌مبه‌ر بوو (درودی خوای لێ بێت ) فه‌رموی (به‌هه‌شت له‌ژێر سێبه‌ری شمشێردایه‌) کابرایه‌ک وتی تۆ گوێت له‌ پێغه‌مبه‌ر بووه‌ فه‌ر‌موی به‌لێ ئینجا کابرا گه‌رایه‌وه‌ لای هۆزه‌که‌ی خۆی وتی سه‌لامی خواتان لێ بێت ئینجا هه‌لسا کالانی شمشێره‌که‌ی شکاند وه‌ رۆیشت به‌ره‌ودوژمن تا وه‌کو کوژرا ) (14) .

وه‌هه‌روها پێشه‌وا موسلم ئه‌گێرێته‌وه‌ له‌ئه‌نه‌سی کوری مالک(که‌له‌شه‌ری به‌درکاتێک بێ باوه‌ره‌کان له‌پێغه‌مبه‌ری خوا نزیک بونه‌وه‌ پێغه‌مبه‌ر فه‌رموی هه‌لسن بۆبه‌هه‌شتانێک پانایه‌کی ئاسمانه‌کان وزه‌ویه‌ ئینجا عومه‌یری کوری حومام فه‌رموی پانایه‌کی ئاسمانه‌کان وزه‌ویه‌ ؟ پێغه‌مبه‌ر فه‌رموی به‌لێ ئینجا عومه‌ یر فه‌رموی کخ کخ ،پێغه‌مبه‌ر فه‌رموی چیته‌ ئه‌لێت کخ کخ عومه‌یر فه‌رموی نه‌خێر ته‌نها داوا کارم له‌ خوای گه‌وره‌ بمکاته‌ خه‌لکی ئه‌م به‌هه‌شته‌ پێغه‌مبه‌ر فه‌رموی تۆ خه‌لکی ئه‌وێت ئینجا چه‌ند ده‌نکه‌ خورمایه‌کی له‌ ده م دا بوو ده‌ری هێنا ئینجا وتی ژیانێک زۆر دورو درێژه‌ تاوکو ئه‌م خورمایانه‌ ته‌واو ئه‌که‌م ئینجا خورمایه‌که‌ی ده‌رهێنا رۆیشت روبه‌روبونه‌وه‌یه‌کی له‌گه‌ل بێ باوه‌ره‌کان کرد تاوه‌کو کوژرا) (15) .


{به‌شی راستی کرده‌وه‌ ئیستشهادیه‌کان له‌سه‌رده‌می ئێستا)

ئه‌م کرده‌وه‌ ئیستشهادیانه‌ی ئه‌م رۆ ئه‌یبینن چه‌ند وێنه‌یه‌کی هه‌یه‌ :_

یه‌که‌م :_ چونی مرۆڤی موسلمان به‌چه‌ک وتفاقی خۆیه‌وه‌ بۆناو دوژمن به‌لام دلنیایه‌ که‌ئه‌مرێت بۆئه‌وه‌ی زیاتر گورز بوه‌شێنێت له‌دوژمنان ئه‌مه‌ ئه‌م شێوه‌یه‌ بوو که‌له‌پێشه‌وا به‌رێزه‌کانه‌وه‌ گێردراوه‌ته‌وه‌.

دووه‌م :_ چونی مرۆڤی موسلمان بۆناو جه‌رگه‌ی دوژمن ته‌نها خۆی یان له‌گه‌ل ئۆتۆمۆبیله‌که‌ی بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر گورز له‌دوژمن بوه‌شێنێت راسته‌ ئه‌م شێوه‌یه‌ نه‌بووه‌ له‌وه‌وپێشتر چونکه‌ ئه‌م کات چ ئۆتۆمۆبیل چ ته‌قه‌مه‌نی نه‌بووه‌ به‌لام خۆ یه‌ک شته‌ له‌ گورز وه‌شاندن له‌دوژمن جا چ بزانێ ئه‌مرێت یان ناه هه‌روه‌ک له‌قسه‌ی پێشه‌وا به‌رێزه‌ کانه‌وه‌ هاتووه.
به‌لام ماوه‌ته‌وه‌ شتێک بلێین ئایا ئه‌گه‌ر خۆێ رۆیشت بۆ ناو جه‌رگه‌ی دوژمن ئایه‌ خۆکوشتنه‌ ؟
زانیمان که‌خۆکوشتن له‌ که‌می باوه‌ره‌وه‌یه‌ وکه‌می ئارام گرتنه‌ نمونه‌ ئه‌گه‌ر یه‌کێک چه‌کێکی بده‌یتێ دوای خۆی کوشت ئه‌وا خۆکوشتنه‌ چونکه‌ له‌بێزاریه‌وه‌ خۆی کوشتوه‌ بزانه‌ چه‌ند جیاوازه‌ له‌نێوان ئه‌م که‌سه‌ی خۆی ئه‌کوژێت وئه‌و که‌سه‌ی خۆی گیان فیدا ئه‌کات له‌پێناوی ئیسلام نه‌ بێزاره‌ نه‌ دلی تونده‌ به‌لکوو به‌ هه‌موبه‌هێزی ئه‌قلی خۆیه‌وه‌ هاتوه‌ خۆی ئه‌ته‌قێنێته‌وه‌ ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ نیه‌تی کابراکه‌ نه‌ک شته‌ دیاری کراوه‌که‌ که‌ چۆن ئه‌نجامی ئه‌دات .

ئه‌وه‌ی ئاشکرایه‌ چیرۆکی ئه‌م منداله‌ی (اصحاب الاخدود) (کاتێک به‌ پادشایه‌که‌ی وت ناتوانی بم کوژیت تاوه‌کو به‌گوێ من نه‌که‌ی که‌ چیت پێ ئه‌لێم پادشاکه‌ گوتی بلێ منداله‌که‌ گوتی ئه‌بێت هه‌موو خه‌لک کۆبکه‌یته‌وه‌له‌لایه‌ک ومن له‌سه‌ر دارله‌خاچ بده‌یه‌ت ئینجا یه‌ک تیر له‌تیره‌کانی من ده‌ربهێنی ئینجا بیخه‌ره‌ ناوتیروکه‌وانه‌ئینجا بلێ به‌ناوی خوای ئه‌م گه‌نجه‌ پادشایه‌که‌وای کرد ئینجا گه‌نجه‌که‌ مرد ) (16) .
جاسه‌یر بکه‌ ئه‌م گه‌نجه‌ چۆن پێ نیشان دا به‌پادشای کافر که‌بی کوژێ به‌ورێگایه‌ی که‌ئه‌یه‌وێت بۆ ئه‌وه‌ی ئاینه‌که‌ی بلاوبکاته‌وه‌ یان له‌پێناوی سه‌رخستنی ئاینه‌که‌ی ئایه‌چۆن ئه‌مه‌ وه‌ک وێنه‌ی یه‌که‌مه‌ ؟؟
یه‌کێک پرسیار ئه‌کات ئه‌لێت ئه‌م نمونه‌یه‌ ئاینی پێش ئێمه‌یه‌ ناتوانین بیکه‌ین به‌ به‌لگه‌ !!!
ئێمه‌ش له‌ولام دا ئه‌لێن زانابه‌رێزه‌کان ئه‌وتا پێشه‌وا ئیبن ته‌یمیه‌ ئه‌فه‌رموێ (ئه‌م نمونه‌یه‌ که‌له‌پێشوداباسمان کرد ئاینی پێش ئێمه‌ نیه‌ به‌لکوو زانابه‌رێزه‌کانی پێشوو ئه‌م نمونیه‌یان هێناوه‌ته‌وه‌ به‌بێ هیچ دوودلیه‌ک) (17) .

وه‌هه‌روها زانابه‌رێزه‌کان یه‌ک ده‌نگن له‌سه‌رئه‌وه‌ی که‌مرۆڤی موسلمان ئه‌توانێ برای موسلمانی خۆێ بکوژێت به‌لام ئه‌گه‌رکاتێک هاتوو کافره‌کان موسلمانانیان گرت وه‌له‌پێشه‌وه‌ی سوپاکه‌یان دانان ئه‌کرێت موسلمانان بپێکیت چونکه‌ ناکرێت وازله‌کافره‌کان بهێنیت له‌به‌ر چه‌ند موسلمانێک که‌ له‌پێشه‌وه‌ی سوپاکه‌ دایان ناون وه‌ئه‌مه‌ش پێ ئه‌لێن (تورس).

(چه‌ند وێنه‌یه‌ک له‌کرده‌وه‌ ئیستشهادیه‌کان )
پێسه‌وا قورتوبی ئه‌فه‌رموێ (پێم گه‌یشتوه‌ کاتێک له‌ جه‌نگ کردن له‌گه‌ل فارسه‌کان ئه‌سپی موسلمان ئه‌ره‌ویه‌وه‌ له‌ فیلی بێ باوه‌ره‌کان ئینجا موسلمانه‌که‌ هه‌لسا فیلێکی له‌ قور دروست کرد بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌سپه‌که‌ لێ رابێت ئینجا پێیان وت ئه‌کوژرێت وتی ئاسایه‌ چونکه‌ به‌کوژرانی من رێگا بۆ سه‌رکه‌وتنی موسلمانان ئه‌کرێته‌وه‌) (18) .

وه‌هه‌روها پێشه‌وا به‌یهه‌قی ئه‌فه‌رموێت (عیکره‌مه‌ی کوری ئه‌بو جه‌هل له‌جه‌نگی _یه‌رموک_له‌سه‌رپشتی ئه‌سپه‌که‌ی هاته‌ خواره‌وه‌ خالیدی کوری وه‌لید فه‌رموی وامه‌که‌ چونکه‌ کوژرانی تۆ زۆر زه‌ره‌ر ئه‌بێت له‌سه‌رموسلمانان عیکرمه‌ وتی نه‌خێر ئه‌زانی من وباوکم کاتی خۆی زۆر ئه‌زیه‌تی پێغه‌مبه‌رمان ئه‌دا ئنجا رۆیشت بۆ ناو ریزی کافره‌کان تاوه‌کو کوژرا) (19) .

له‌کۆتایی دا سه‌لات وسه‌لام برژێ له‌ سه‌رگیانی محمد دواین پێغه‌مه‌ر.

باوکی زوبێر / bawkizobair@yahoo.co.uk

24/جومادی دوه‌م 1430 کۆچی

17/6/2009 زاینی
سه‌رچاوه‌کان


(1) (154__156)سوره‌تی به‌قه‌ره‌

(2) پێشه‌وا تورموزی گێراوه‌يه‌ته‌وه‌ ژماره‌ي فه‌رموده‌ (2399)

(3) پێشه‌وا بوخاری وموسلم ئه‌م فه‌رموديه‌يان گێراوه‌ته‌وه‌

(4) پێشه‌وا بوخاری وموسلم ئه‌م فه‌رموديه‌يان گێراوه‌ته‌وه‌

(5) پێشه‌وا ئه‌بو داوود ئه‌م فه‌رموديه‌ی گێراوه‌ته‌وه‌ ژماره‌ي فه‌رموده‌ (3180)

(6) پێشه‌وا ئيبراهيم کوری راهه‌ويه‌ ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکي (عه‌ون المعبود_ ج8_لاپه‌ره‌ 473)

(7) پێشه‌وا خه‌تابي ئه‌فه‌رموێت له‌ په‌رتوکي (معالم السنن)

(8) پێشه‌وا موسلم ئه‌م فه‌رموده‌يه ی گێراوه‌ته‌وه‌ ژماره‌ی فه‌رمووده‌ (116)

(9) پێشه‌وا بوخاری وموسلم ئه‌م فه‌رمودیه‌یان گێراوه‌ته‌وه‌

(10) پێشه‌وا قورتوبی ئه‌فه‌رموێ له‌ ته‌فسیر( ج 2لاپه‌ره‌ 364)

(11) پێشه‌وا قورتوبی ئه‌فه‌رموێ له‌ ته‌فسیر( ج 2لاپه‌ره‌ 363)

(12) پێشه‌وا ئیبن حه‌جرئه‌لعه‌سقه‌لانی ئه‌فه‌رموێت له‌ په‌رتوکی ( فتح الباری ج 8 لاپه‌ره‌ 185)

(13) پێشه‌وا ئیبن ته‌یمیه‌ له‌ په‌رتوکی (مه‌جموع ئه لفه‌تاوا ج 8 لاپه‌ره‌ 540)

(14) پێشه‌وا موسلم گێراوه‌یه‌ته‌وه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ 1902)

(15) پێشه‌وا موسلم گێراوه‌یه‌ته‌وه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ 1901)

(16) پێشه‌وا موسلم گێراوه‌یه‌ته‌وه‌ ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ ژماره‌ی فه‌رموده‌ 3005)

(17) پێشه‌وا ئیبن ته‌یمیه‌ له‌ په‌رتوکی (مه‌جموع ئه لفه‌تاوا ج28 لاپه‌ره‌ 540)

(18) پێشه‌وا قورتوبی ئه‌فه‌رموێ له‌ په‌رتوکی ته‌فسیر ج 2 لاپه‌ره‌ 364)

(19) پێشه‌وا به‌یهه‌قی ئه‌م فه‌رموده‌یه‌ی گێراوه‌ته‌وه‌